EGZEMA

Egzema skóry – czym jest i jak ją leczyć?

Egzema skóry to nie oddzielna choroba, tylko objaw, który może pojawiać się przy okazji różnych schorzeń, o charakterze nie tylko dermatologicznym. W walce z tą dolegliwością kluczowe jest rozpoznanie przyczyn jej występowania. To pomaga we właściwym leczeniu, jak również w zapobieganiu nawrotom egzemy.

 Egzema

Egzema – co to jest?

Egzema to stan zapalny skóry (a właściwie naskórka oraz warstwy brodawkowatej skóry właściwej), który najczęściej rozpoczyna się intensywnym świądem, pieczeniem i zaczerwieniem. W zależności od przyczyny, zmiany te mogą mieć różną lokalizację i pojawiają się w różnym wieku.

Tym bardziej więc warto pamiętać, że egzema to nie konkretna choroba, ale rodzaj objawu który towarzyszy różnym schorzeniom. Tym, co je łączy, jest właśnie charakterystyczny stan zapalny skóry. Przyczyny jego wystąpienia mogą być mocno zróżnicowane. Egzema nie jest jednak zaraźliwa, czyli nie można się jej nabawić przez podanie dłoni czy dotykanie tych samych przedmiotów, z którymi miała styczność osoba zmagająca się z wypryskiem (bo tak też czasem egzema jest nazywana).

Egzema

Egzema – objawy

Początki egzemy, niezależnie od jej pochodzenia, związane są często z suchą albo bardzo suchą skórą. Kolejnym objawem jest intensywny świąd, zaczerwienienie przechodzące w rumień oraz pieczenie. Pojawia się też wysypka. Na dalszym etapie rozwoju egzemy stan zapalny skóry może ulec zaostrzeniu. W miejscu wysypki tworzą się pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym oraz nadżerki. Niestety, jeśli w międzyczasie chory zacznie się np. drapać, może dojść do wtórnych zakażeń bakteryjnych.

Długo utrzymujący się, przewlekły stan zapalny skóry może też prowadzić do jej pogrubienia (lichenizacji). Staje się ona nie tylko grubsza, ale też wyjątkowo sucha.

Do listy objawów egzemy można też dodać tzw. przeczosy, czyli uszkodzenia naskórka (często układające się pionowo), które powstają wskutek drapania się oraz strupy pojawiające się w miejscu gojących się nadżerek. Jeśli w trakcie procesu zapalnego skóry doszło do nadkażenia bakteryjnego, strupy mogą mieć charakterystyczny, żółtawy kolor.

Kiedy na skórze może pojawić się egzema?

Pojawienie się egzemy na skórze związane jest z różnymi chorobami. Do jej skutecznego leczenia potrzebne więc jest rozpoznanie oraz ustalenie przyczyn danego schorzenia. Bez tego środki stosowane na egzemę mogą nie przynieść efektów. Ewentualnie – pomogą, ale tylko na chwilę. Wśród chorób, które wiążą się ze stanem zapalnym skóry przybierającym postać egzemy można wymienić m.in.

  • atopowe zapalenie skóry (AZS, wyprysk atopowy),
  • kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy),
  • pieluszkowe zapalenie skóry,
  • zawodowe zapalenie skóry,
  • fotoalergicznego kontaktowego zapalenia skóry,
  • fototoksyczne zapalenie skóry,
  • wyprysk potnicowy (dyshidrotyczny),
  • wyprysk pieniążkowaty,
  • wyprysk podudzi,
  • wyprysk łojotokowy.

Każda z tych chorób skóry bywa zamiennie nazywana egzemą.

Egzema

Egzema – przyczyny

Przyczyny pojawienia się egzemy zależą od tego, z jaką dokładnie chorobą skóry mamy do czynienia. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że niektóre schorzenia (np. wyprysk kontaktowy) również mają zróżnicowane podłoże. Ogólnie jednak powody pojawienia się egzemy możemy podzielić na te, które pochodzą z zewnątrz organizmu oraz takie, które są związane z jego stanem. Z tym wiąże się podział egzemy na egzemę endogenną i egzogenną.

Podział ten może pomóc w zrozumieniu mechanizmu pojawiania się egzemy. Warto jednak pamiętać, że w przypadku wielu chorób skóry, przyczyną rozwoju tej dolegliwości są zarówno czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne. Tak dzieje się na przykład w przypadku atopowego zapalenia skóry (AZS), które jest jedną z najczęstszych przyczyn pojawiania się egzem.

Egzema endogenna (inaczej konstytucjonalna)

Egzema endogenna (czasem nazywana egzemą konstytucjonalną) to stan zapalny skóry wywołany czynnikami wewnętrznymi, związanymi ze stanem naszych organizmów. Wywołują ją nieprawidłowości w pracy układu immunologicznego, zaburzenia gospodarki hormonalnej oraz predyspozycje genetyczne.

Egzema egzogenna (kontaktowa)

Egzemę egzogenną, nazywaną też egzemą kontaktową, wywołuje czynnik zewnętrzny na który wrażliwa jest dana osoba. Wyróżniamy czynniki sztuczne (np. substancje drażniące zawarte w detergentach czy innych preparatach chemicznych) oraz naturalne (np. zimne i suche powietrze). Egzema egzogenna może pojawić się już przy pierwszym kontakcie z czynnikiem drażniącym.

Egzema

Leczenie egzemy

Jak już wspomnieliśmy, kluczowe znaczenie dla leczenia egzemy ma ustalenie przyczyn jej występowania. Dzięki temu można wykonać pierwszy krok w terapii. Jest nim wyeliminowane kontaktu z czynnikiem drażniącym skórę lub z alergenem. Niezwykle ważnym punktem (zwłaszcza kiedy mamy do czynienia z początkami egzemy oraz przy lekkich jej postaciach) jest podniesienie poziomu nawilżenia skóry. Ta zasada dotyczy zwłaszcza tzw. skóry atopowej towarzyszącej występowaniu AZS.

W tym przypadku stosuje się preparaty emolientowe (np. kremy czy balsamy), które w składzie mają substancje nawilżające oraz natłuszczające skórę. Tworzą na niej warstwę okluzyjną, która zapobiega utracie wilgoci. Dobrej jakości preparaty emolientowe dla skóry suchej i atopowej zawierają też substancje uszczelniające barierę ochronną naskórka. Kolejnym elementem, na jaki należy zwrócić uwagę przy wyborze, jest możliwie niska zawartość takich dodatków jak konserwanty czy substancje zapachowe. Substancje te same w sobie mają bowiem duży potencjał drażniący i mogą spowodować wypryski.

W leczeniu bardziej zaawansowanych egzem wykorzystuje się preparaty zawierające glikokortykosteroidy (nazywane potocznie sterydami). Stosuje się je miejscowo przez kilka, kilkanaście dni. Najczęściej mają formę kremu lub maści. Zdarza się jednak, że miejscowe leki na egzemę nie wystarczają. Jeśli stan zapalny ma ostry przebieg lub zajął dużą powierzchnię skóry, lekarz może przepisać leki przyjmowane doustnie. Bardzo często są to również glikokortykosteroidy.

Kolejną grupą leków stosowanych przy egzemiedoustne leki przeciwhistaminowe. Wykorzystuje się je w przypadku egzem spowodowanych przez alergeny. Łagodzą one uczucie świądu oraz hamują reakcję alergiczną organizmu. Działanie przeciwświądowe mają też niesterydowe żele, kremy i maści przeznaczone do skóry suchej, atopowej itp. W przeciwieństwie do preparatów zawierających glikokortykosteroidy, można je stosować przez dłuższy czas.

W leczeniu niektórych przypadków egzemy konieczne może być zastosowanie antybiotyków. Chodzi o sytuacje, w których doszło do nadkażenia bakteryjnego. Wtedy lekarz może przepisać preparaty działające miejscowo (antybiotykowe maści, kremy itp.) lub ogólnie (leki podawane doustnie). Istnieją też takie lekarstwa na egzemę, które zawierają zarówno substancje przeciwbakteryjne (antybiotyk), jak i przeciwzapalne (steryd).

Jeszcze inną metodą leczniczą stosowaną do walki z egzemą jest fototerapia. Polega ona na naświetlaniu fragmentów skóry objętych zmianami chorobowymi odpowiednio dobraną wiązką światła. Zabieg zmniejsza uczucie świądu oraz łagodzi stan zapalny. Zalecany jest zwłaszcza wtedy, gdy nie można stosować innych metod leczenia. Warto jednak pamiętać, że fototerapii nie stosuje się u dzieci.

Egzema

Egzema – profilaktyka i pielęgnacja

Przerwanie kontaktu z alergenem lub czynnikiem drażniącym to podstawa nie tylko leczenia, ale również profilaktyki stanów zapalnych skóry. To pomaga, choć w niektórych przypadkach jest bardzo trudne (zwłaszcza, jeśli do kontaktu w określonymi substancjami drażniącymi dochodzi w ramach wykonywania obowiązków zawodowych). Niestety, bywa też niewystarczające (tu z kolei chodzi zwłaszcza o egzemy związane nie tylko z czynnikami środowiskowymi, ale też genetycznymi – pojawiające się głównie przy AZS).

Drugim filarem niezbędnym w kontekście zapobiegania pojawianiu się egzem różnego pochodzenia jest właściwa i regularna pielęgnacja skóry. Stosowanie odpowiednich kosmetyków to podstawa również wtedy, gdy egzema znika. Nie wolno zapomnieć wówczas o właściwym nawilżaniu skóry, zapobieganiu utraty przez nią wody, odbudowywaniu bariery ochronnej naskórka. Należy też dbać o to, by nie narażać jej na kontakt ze składnikami o dużym potencjale uczuleniowym i drażniącym. W przypadku kosmetyków, mowa zwłaszcza o różnego rodzaju konserwantach, barwnikach i substancjach zapachowych.

Egzema a atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS, wyprysk atopowy) to jedna z najczęściej spotykanych przyczyn pojawiania się egzemy. Zdarza się, że określeń tych używa się zamiennie. AZS to jednak coś więcej niż egzema, czyli stan zapalny skóry. Schorzenie to należy do tzw. chorób atopowych, czyli takich, które są efektem uwarunkowanej genetycznie skłonności do alergii. Uważa się, że choroba ta jest efektem współistnienia czynników genetycznych, immunologicznych i środowiskowych, którym towarzyszy defekt w budowie naskórka.

W praktyce oznacza to, że w przypadku AZS ustalenie przyczyn pojawiania się egzemy może być dosyć trudne. Czynniki, które mogą ją uaktywniać lub zaostrzać przebieg są bowiem mocno różnicowane. Dla przykładu, wśród nich są zarówno alergeny (i to nie tylko kontaktowe, ale także wziewne i pokarmowe), jak i zakażenia bakteryjne organizmu (i związana z nim osłabiona odporność), a także stres.

Egzema a wyprysk kontaktowy (kontaktowe zapalenie skóry)

Wyprysk kontaktowy, albo inaczej kontaktowe zapalenie skóry, to schorzenie dermatologiczne, które chyba najmocniej utożsamiane jest z egzemą. Występuje w dwóch odmianach.

Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry

Pierwszą odmianą wyprysku kontaktowego jest alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (inaczej wyprysk kontaktowy alergiczny). W tym przypadku egzema rozwija się w wyniku opóźnionej, nadmiernej odpowiedzi organizmu na alergeny z którymi dana osoba miała kontakt w życiu codziennym. Podstawą diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry są testy płatkowe.

Wśród substancji, które mogą być przyczyną jego wystąpienia jest np.:

  • nikiel (zawarty m.in. biżuterii, oprawkach okularów, elementach wykończeniowych odzieży – np. suwakach),
  • formaldehyd (można się z nim zetknąć zakładając niektóre ubrania czy używając lakieru do paznokci),
  • substancje zapachowe takie jak np. olejki eteryczne,
  • przyśpieszacze wulkanizacji i przeciwutleniacze gumy (zawarte chociażby w rękawiczkach lateksowych, które są częstą przyczyną pojawienia się egzemy na dłoniach),
  • niektóre leki (np. neomycyna, która jest dosyć popularnym antybiotykiem, stosowanym również w formie maści),
  • barwniki zawarte w farbach do włosów i tkaninach,
  • lanolina (zawarta np. w kremach, może być przyczyną egzemy u niemowląt),
  • monomery akrylu (z którymi nasza skóra może mieć kontakt np. w postaci aparatów ortodontycznych).

Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia

Drugim rodzajem wyprysku kontaktowego jest kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia (inaczej: wyprysk kontaktowy z podrażnienia). W tym przypadku stan zapalny w postaci egzemy pojawia się bezpośrednio w miejscu, w którym skóra narażona była na działanie substancji uszkadzających naskórek. Nie mamy tu do czynienia z procesem uczulającym.

W kontaktowym zapaleniu skóry z podrażnienia egzema może pojawić się w przypadku ekspozycji skóry na takie substancje drażniące jak np.:

  • mydła i detergenty;
  • alkohole i środki odkażające;
  • kwasy i ługi;
  • rozpuszczalniki organiczne;
  • smary, oleje techniczne, benzyna, olej napędowy;
  • żywice i kleje;
  • farby, tusze i werniksy;
  • środki owadobójcze i grzybobójcze;
  • nawozy sztuczne.

Specyficzne odmiany wyprysku kontaktowego

Mówiąc o specyficznych odmianach wyprysku kontaktowego mamy na myśli choroby, które często klasyfikowane są po prostu jako odmiana wyprysku kontaktowego z podrażnienia. Oddzielne nazwy wskazują, z jakim czynnikiem powodującym egzemę mamy do czynienia lub gdzie dana osoba wchodzi z nim w kontakt. Np. w przypadku wyprysku zawodowego chory jest narażony na ekspozycję w miejscu pracy. Wśród branż, których przedstawiciele dosyć często borykają się z egzemą jest fryzjerstwo, ochrona zdrowia, gastronomia, usługi sprzątające. Osoby te borykają się często z egzemą dłoni.

O uszczegółowieniu czynnika wywołującego egzemę możemy mówić np. w odniesieniu do fototoksycznego kontaktowego zapalenie skóry. Tu czynnikami drażniącymi może być dziegieć, furokumaryny (zawarte np. w owocach), czerwień bengalska (stosowana w okulistyce), niesteroidowe leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, pochodne kwasu propionowego (np. ibuprofen).

Podobnie sytuacja wygląda z fotoalergicznym kontaktowym zapaleniem skóry, wywoływanym np. przez substancje zapachowe, środki odkażające, leki przeciwgrzybicze.

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl