AZS

Atopowe zapalenie skóry – wszystko, co trzeba o nim wiedzieć

Liczba dzieci i dorosłych, u których diagnozuje się atopowe zapalenie skóry, stale wzrasta. Mówi się nawet, że jest to jedna z chorób cywilizacyjnych. Na czym polega to schorzenie? Jak wyglądają jego objawy? U kogo najczęściej jest stwierdzane? Odpowiedzi na te pytania znajdziecie w naszym tekście. Postaramy się też wyjaśnić, jakie są przyczyny AZS oraz jak je leczyć. Na koniec damy kilka podpowiedzi związanych z pielęgnacją skóry atopowej oraz doradzimy co robić, by życie z atopowym zapaleniem skóry było łatwiejsze.

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry – jak wygląda?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) powoduje wysypkę, intensywny świąd, pieczenie, suchość oraz zaczerwienie i rumień skóry. Zmiany zapalne mogą też przybrać bardziej zaawansowaną postać, m.in.:

  • swędzących grudek i pęcherzyków wypełnionych płynem surowiczym (które prowadzą do powstawania sączących się ranek i nadżerek);
  • suchych, łuszczących się grudek i blaszek o rumieniowym podłożu;
  • pojawia się lichenizacja (pogrubienie i szorstkości skóry będące efektem drapania się i przewlekłego stanu zapalnego; można się spotkać również w określeniem liszajowacenie).

Swędzenie skóry przy atopowym zapaleniu skóry jest bardzo uciążliwe i trudne do powstrzymania. Niestety, prowadzi do zaostrzenia stanów zapalnych, a także do wtórnych zakażeń skóry. To z kolei pogarsza samopoczucie chorego, komplikuje i wydłuża leczenie.

 Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry – co to za choroba?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to choroba skóry, która jednocześnie jest schorzeniem całego organizmu. Zaliczana jest do tzw. atopii. W ten sposób w medycynie określa się dziedziczoną, uwarunkowaną genetycznie skłonność do rozwoju chorób alergicznych. Atopia związana jest z większym ryzykiem zachorowania na AZS, ale nie tylko. Do tzw. chorób atopowych zalicza się też astmę oskrzelową, alergiczny nieżyt spojówek, alergiczny nieżyt nosa, katar sienny oraz pokrzywkę. Dlatego w przypadku chorych na AZS istnieje duże ryzyko wystąpienia pozostałych schorzeń. Choroba ta bardzo często również współwystępuje z różnego rodzaju alergiami – zarówno pokarmowymi, jak i wziewnymi.

Atopowe zapalenie skóry zamiennie nazywa się też czasem egzemą. Warto jednak wiedzieć, że egzema jest pojęciem szerszym. Używa się go w odniesieniu do chorób skóry, które powodują jej stan zapalny i sprawiają, że staje się czerwona, zaogniona i swędząca. Istnieją różne typy egzem. Atopowe zapalenie skóry jest jednym z nich.

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt, dzieci i dorosłych

Według różnych szacunków, AZS jest chorobą, która w niemal połowie przypadków rozpoczyna się w okresie niemowlęcym, przed ukończeniem 6. miesiąca życia. Z kolei aż 70-80 proc. wszystkich chorych pierwsze objawy AZS miało przed ukończeniem pierwszego roku życia. Szacuje się, że po 5. roku życia choroba rozpoczyna się u ok. 5 do 15 proc. pacjentów. W przypadku nastolatków w wieku dojrzewania oraz u dorosłych na atopowe zapalenie skóry częściej zapadają kobiety.

Warto wiedzieć, że atopowe zapalenie skóry jest chorobą przewlekłą. Jej objawy mogą pojawiać się przez całe życie, po fazie uśpienia może przyjść okres zaostrzenia. Na poszczególnych etapach życia zmiany skórne mogą się różnić między sobą wyglądem oraz umiejscowieniem.

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt

Jednym z pierwszych objawów atopowego zapalenia skóry u niemowląt jest sucha, szorstka i oczywiście swędząca skóra. Na dalszym etapie mogą pojawić się mocno swędzące grudki i pęcherzyki, z których powstają ranki z sączącym płynem surowiczym. Zmiany zapalne zlokalizowane są przeważnie na policzkach, czole i głowie. W bardziej zaawansowanych postaciach przechodzą na szyję i tułów.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci od 2. r.ż. do okresu dojrzewania

W tym okresie życia atopowe zapalenie skóry również związane jest z jej suchością i swędzeniem. Dalsze zmiany związane z AZS u dzieci, rzadziej niż w przypadku niemowląt, przybierają postać sączących się ranek. Częściej są to grudki i blaszki z lichenizacją. Również umiejscowienie zmian jest inne: częściej pojawiają się w zgięciach łokciowych i podkolanowych, na rękach, stopach oraz wokół nadgarstków i kostek.

Atopowe zapalenie skóry u dorosłych i młodzieży

Górne części ramion i pleców, grzbietowe powierzchnie rąk, stóp oraz palców, ale również fałdy zgięciowe rąk i nóg – to miejsca, w których zmiany związane spowodowane AZS pojawiają się u dorosłych i młodzieży. Mają formę suchych, łuszczących się grudek i blaszek o rumieniowym podłożu. Stałym elementem jest oczywiście suchość skóry i świąd.

Przyczyny AZS

Naukowcy i lekarze do tej pory nie znaleźli pełnej odpowiedzi na pytanie o przyczyny atopowego zapalenia skóry. Uważa się, że choroba ta jest efektem współistnienia czynników genetycznych, immunologicznych i środowiskowych, którym towarzyszy defekt w budowie naskórka. Przez to nie jest on w stanie wytworzyć odpowiednio trwałej bariery hydrolipidowej. Przez to skóra wszystkich chorych jest wyjątkowo sucha i podatna na przenikanie różnych substancji drażniących.

Wracając do przyczyn genetycznych AZS – w ich przypadku nie chodzi o występowanie jakiegoś jednego, określonego genu czy jego mutacji, który byłyby „winny” zachorowaniom. W przypadku czynników immunologicznych, atopowe zapalenie skóry jest mocno związane z podwyższonym poziomem przeciwciał – immunoglobuliny E (IgE). To te same substancje, których nadprodukcja jest typowa dla reakcji alergicznej (warto jednak mieć świadomość, że nie wszyscy chorzy mają podwyższony poziom IgE).

Do przyczyn atopowego zapalenia skóry zalicza się również czynniki środowiskowe. Mogą one chorobę skóry uaktywniać lub zaostrzać jej przebieg. Wśród nich są m.in.:

  • alergeny;
  • różnego rodzaju substancje będące składnikiem kosmetyków i detergentów do prania i sprzątania (barwniki, substancje zapachowe, konserwanty, parabeny, SLS-y, alkohole);
  • zanieczyszczenie środowiska;
  • zakażenia bakteryjne (np. gronkowiec złocisty);
  • stres;
  • wysoka i niska temperatura, a także jej wahania;
  • sztuczne tkaniny i barwniki;
  • wełna.

Jak rozpoznać atopowe zapalenie skóry?

Wiele osób obserwując pojawiające się swędzenie i wysypkę, zwłaszcza u niemowląt i dzieci, może podejrzewać atopowe zapalenie skóry. Ostateczne rozpoznanie powinien jednak postawić lekarz. W Polsce dermatolodzy najczęściej posługują się w tym celu tzw. kryteriami Hanifina-Rajki. Dzielą się one na kryteria mniejsze i większe. Diagnoza w postaci AZS stawiana jest pacjentom, którzy spełniają trzy kryteria większe oraz trzy mniejsze.

Do kryteriów większych zalicza się:

  • świąd skóry,
  • charakterystyczną lokalizację zmian skórnych,
  • atopię występująca u pacjenta lub w jego rodzinie,
  • przewlekły i nawrotowy charakter schorzenia.

Kryteria mniejsze, których łącznie jest 23, obejmują m.in.:

  • suchość skóry,
  • wczesny wiek pojawienia się zmian,
  • rybia łuska lub rogowacenie przymieszkowe,
  • dodatnie wyniki punktowych testów skórnych,
  • zwiększone stężenie IgE (atopia),
  • nawracające zakażenia skóry,
  • świąd skóry po spoceniu,
  • nietolerancja pokarmów,
  • nietolerancja wełny,
  • zaostrzenie stanu skóry po stresie,
  • rumień twarzy,
  • łupież biały,
  • podkreślenie mieszków włosowych.

Ponieważ AZS często jest związane z ryzykiem wystąpienia alergii, lekarze często też zlecają badania mające na celu określenie poziomu przeciwciał IgE we krwi. Sprawdza się także, na co konkretnie może być uczulony dany pacjent.

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry – leczenie

Medycyna nie zna obecnie sposobu na całkowite wyleczenie atopowego zapalenia skóry. Dlatego leczenie koncentruje się przede wszystkim na usuwaniu objawów. Celem leczenia jest stan, w którym AZS jak najdłużej pozostaje w uśpieniu, a okresy zaostrzenia są rzadkie i mają możliwie łagodny przebieg. Na szczęście istnieje całkiem sporo metod, dzięki którym można ten cel osiągnąć. Koncentrują się ona na dwóch obszarach: leczeniu i profilaktyce.

W pierwszym przypadku można mówić o leczeniu niefarmakologicznym i farmakologicznym. Leczenie niefarmakologiczne koncentruje się przede wszystkim na odbudowie bariery hydrolipidowej naskórka. W tym celu stosuje się specjalne kosmetyki przeznaczone do skóry atopowej. To preparaty emolientowe, które zmniejszają utratę wody przez naskórek, wiążą ją w głębszych poziomach skóry oraz uszczelniają barierę ochronną naskórka.

Inną niefarmakologiczną metodą leczenia AZS jest fototerapia, czyli leczenie za pomocą promieniowania ultrafioletowego. Polega ono na naświetlaniu miejsc na skórze objętych procesem zapalnym specjalnie dobraną wiązką światła. Można w ten sposób znacznie złagodzić uczucie świądu, jak i reakcje zapalne skóry. Warto jednak pamiętać, że fototerapii nie stosuje się u dzieci.

Leczenie atopowego zapalenia skóry metodami farmakologicznymi

Leczenie farmakologiczne atopowego zapalenia skóry (AZS) skupia się stosowaniu leków o działaniu miejscowym i ogólnym. Wykorzystuje się je najczęściej w przypadku umiarkowanych i ciężkich postaci AZS. Preparatami o działaniu miejscowym są najczęściej maści i kremy na atopowe zapalenie skóry. Zawierają one najczęściej dwa typy substancji. Pierwszy, najpowszechniejszy, to glikokortykosteroidy (nazywane potocznie sterydami). Mają one głównie działanie przeciwzapalne, sprawdzają się w przypadku zaostrzenia zmian zapalnych, ale nie można ich stosować przez długi czas.

Inną, nowszą grupą leków miejscowych na AZS, są kremy i maści na bazie tzw. inhibitorów kalcyneuryny. Warto też wspomnieć, że jeśli dojdzie do nadkażenia bakteryjnego zmian zapalnych, może być konieczne zastosowanie maści antybiotykowych.

W ciężkich przypadkach atopowego zapalenia skóry stosują też leki o działaniu ogólnym, wpływające na cały organizm. Lekarze najczęściej przepisują chorym leki przeciwhistaminowe, antybiotyki i leki immunosupresyjne.

Pielęgnacja skóry atopowej

Kluczową metodą niefarmakologiczną, mającą na celu łagodzenie przebiegu atopowego zapalenia skóry, jest stosowanie preparatów emolientowych. Nie chodzi tu jednak o ich doraźne użycie (np. w celu nawilżenia i natłuszczenia skóry po zakończeniu kuracji maścią glikokortykosteroidową). Kluczem jest codzienna, regularna pielęgnacja, do której chory będzie używał odpowiednich kosmetyków przeznaczonych do skóry atopowej.

Chodzi tu zarówno o specjalne balsamy czy żele nawilżające, regenerujące i natłuszczające, których celem jest wspieranie skóry w tworzeniu bariery hydrolipidowej (czyli wspomniane już preparaty emolientowe). Tak naprawdę jednak każdy kosmetyk stosowany przez osoby z AZS powinien mieć skład skomponowany z myślą specyficznych potrzebach tej grupy. Ważne jest nie tylko o to, co te preparaty zawierają, ale również o to, czego nie powinny mieć. Mowa o substancjach takich jak barwniki, substancje zapachowe, alkohole, parabeny itp. Atopicy powinni ich unikać zarówno w kosmetykach do pielęgnacji ciała, jak i detergentach do prania czy sprzątania mieszkań.

Atopowe zapalenie skóry

Profilaktyka objawów atopowego zapalenia skóry

Odpowiednia pielęgnacja oraz unikanie kosmetyków zawierających substancje mogące powodować podrażnienie skóry to jeden z kluczowych elementów, jeśli chodzi o profilaktykę objawów AZS. Istnieją też inne metody ułatwiające życie z tą chorobą. Dzięki nim może ona przez długi czas pozostawać w uśpieniu, a jeśli już nastąpi zaostrzenie, będzie miało łagodny przebieg.

Wśród nich można wymienić m.in.:

  • unikanie substancji uczulających (to dotyczy przede wszystkim osób, które oprócz atopowego zapalenia skóry mają również zdiagnozowaną alergię pokarmową lub wziewną);
  • unikanie długich kąpieli i dbanie o właściwą temperaturę wody (zaleca się ok. 33-34 st. C);
  • wycieranie skóry po kąpieli w sposób delikatny i łagodny oraz zadbanie o szybkie jej nawilżenie tuż po umyciu;
  • unikanie tkanin z wełny oraz tkanin sztucznych i mocno barwionych (zarówno jeśli chodzi o tkaniny ubraniowe, jak i wszystkie domowe tekstylia – pościel, ręczniki itd.);
  • noszenie luźnych, przewiewnych ubrań;
  • ostrożność jeśli chodzi o kąpiele w basenach z chlorowaną wodą (lepszą opcją jest woda ozonowana);
  • nie przegrzewanie się;
  • zadbanie o to, by po intensywnym wysiłku fizycznym, podczas którego organizm wydzielał większa ilość potu, skóra została jak najszybciej umyta i nawilżona;
  • umiejętne radzenie sobie ze stresem.
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl